Msza święta krok po kroku (21) - Dialog i śpiew

Katechizm Kościoła Katolickiego określa celebrację sakramentów jako „spotkanie dzieci Bożych z Ojcem w Chrystusie i Duchu Świętym; spotkanie to wyraża się jako dialog przez czynności, słowa i znaki” (KKK 1153; 1101).

W Eucharystii Bóg staje przed każdym człowiekiem w słowie i sakramencie. To wymaga odpowiedzi człowieka – odpowiedzi jego wiary. Za pośrednictwem znaków człowiek ma spotkać Boga, ma wejść z Nim w bezpośredni, żywy kontakt, nawiązać z Nim dialog. Dlatego liturgię można uznać za „martwą, bezowocną i bezskuteczną”, jeżeli są sprawowane tylko pewne ceremonie i znaki, a nie dokonuje się przez te obrzędy „wejście człowieka w osobowy, wewnętrzny kontakt z Bogiem”. Bardzo często liturgia staje się martwą, gdy ludzie w jej czasie zajmują się modlitwą osobistą lub stoją biernie czekając na zakończenie, albo włączają się do śpiewu, odpowiedzi tylko zewnętrznie, automatycznie, i podobnie wstają, siadają, klękają, tylko dlatego, że tak czynią wszyscy (zob. F. Blachnicki, Konferencje rekolekcyjne, Krościenko 1987, s. 2).

Taki sposób uczestnictwa w liturgii był już krytykowany przez proroków Starego Testamentu, żądających powiązania ze składanymi ofiarami wewnętrznego zaangażowania i przemiany człowieka. Bóg nie ma upodobania w czysto zewnętrznych, nawet bardzo bogatych i rozbudowanych obrzędach, lecz miły Mu jest duch skruszony, czyste serce człowieka, posłuszeństwo wobec słowa Bożego, miłość i czynienie miłosierdzia (zob. Iz 1, 10-20; 29, 13).

Dlatego wszystkie czynności, słowa i znaki w obrzędach liturgicznych należy wykonywać w duchu wiary, tzn. z namaszczeniem, ze skupieniem, z szacunkiem, z osobistym zaangażowaniem, próbując wniknąć w ich głębię. Wymaga to dużego zaangażowania i pracy, aby zdać sobie sprawę z wielkości tego, co się dzieje w czasie Eucharystii i świadomie spotkać się z żywym Bogiem za pośrednictwem liturgicznych znaków.

Liturgiczne dokumenty Kościoła ujmują śpiew liturgiczny w kategoriach świętych znaków, których „używa liturgia dla oznaczenia niewidzialnych spraw Bożych”, a które „zostały wybrane przez Chrystusa lub Kościół”. Gdy więc Kościół „modli się, śpiewa lub działa, wiara uczestników wzrasta, a dusze wznoszą się ku Bogu, aby Mu oddać duchowy hołd i otrzymać obfitszą łaskę” [KL 33]. Szczególne znaczenie śpiewowi w liturgii nadaje jego ścisły związek ze słowem Bożym, które w uroczystej liturgii powinno być wyrażone w formie śpiewanej. W liturgii słowo wiary – czyli odpowiedź na Boże orędzie łączy się ze śpiewem: „w liturgii bowiem Bóg przemawia do swego ludu, Chrystus w dalszym ciągu głosi Ewangelię, lud zaś odpowiada Bogu śpiewem i modlitwą [tamże].

Obok więc osobistej odpowiedzi Bogu, wspólny śpiew staje się znakiem jedności wiernych w Kościele. Modlitwa wyrażona tą samą melodią pomaga lepiej zrozumieć i przeżywać istotę wspólnotowej modlitwy Kościoła, którą pragnie on zanosić do Boga „jednym głosem”. Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego podkreśla, że do śpiewu w celebracji Mszy świętej „należy przywiązywać wielką wagę”. „Chociaż nie zawsze jest konieczne, np. we Mszach codziennych, stosowanie śpiewu we wszystkich częściach z natury swej przeznaczonych do śpiewu, ze wszech miar należy dbać o to, by nie zabrakło śpiewu usługujących i ludu podczas Mszy świętych celebrowanych w niedziele i nakazane święta” [OWMR 40].

Dokumenty Kościoła zgodnie wskazują na śpiew gregoriański, który jest „własnym śpiewem liturgii rzymskiej” i winien zajmować w niej „pierwsze miejsce”, choć „nie są wykluczone inne rodzaje muzyki, zwłaszcza wielogłosowa, byleby odpowiadały duchowi czynności liturgicznej i sprzyjały uczestnictwu wszystkich wiernych” [41]. Za śpiew w liturgii odpowiedzialnych jest wiele osób: przede wszystkim kapłan, który winien śpiewać teksty mszalne mające melodie [por. 147]; dalej psałterzysta, wykonujący psalm między czytaniami [102]; zespół śpiewaków lub chór ma nie tylko „należycie wykonywać przeznaczone dla niego części”, ale przede wszystkim „wykazać troskę o to, aby wierni brali czynny udział w śpiewie”. Te same uwagi odnoszą się również do innych wykonawców muzyki – szczególnie do organisty – którzy „powinni podtrzymywać śpiew całego ludu i nim kierować” [103-104], podejmując wysiłek uczenia wiernych śpiewu starych i nowych pieśni liturgicznych. Należy także uwrażliwiać wiernych na wartość i znaczenie aktywnego uczestnictwa w liturgii poprzez wspólny śpiew.


© 2019 Parafia Bożego Ciała. Wszystkie prawa zastrzeżone. Powered by Mega Group